Artykuły
Jak rozumieć to, co mówi do nas finansista? Część 1. Komu jest potrzebne sprawozdanie finansowe i po co? Poznaj i zrozum podstawy finansów
Jak rozumieć to, co mówi do nas finansista? Część 1. Komu jest potrzebne sprawozdanie finansowe i po co? Poznaj i zrozum podstawy finansów
W tej serii artykułów postaramy się pomóc Ci – pracowniku działu niefinansowego – w lepszym porozumiewaniu się z pracownikami pionu finansów. Na początek dowiesz się, w jaki sposób informacje ukryte w bilansie, rachunku zysków i strat czy sprawozdaniu z przepływu środków pieniężnych można wykorzystać w rozumieniu działalności firmy oraz monitorowaniu jej wyników.
Po co nam sprawozdania finansowe?
Zapewne wiesz, że różne grupy osób lub organizacje zainteresowane wynikami działalności firmy oczekują informacji zwrotnych dotyczących stopnia realizacji przez tę firmę ustalonych dla niej celów. Zainteresowane strony, czyli akcjonariusze lub udziałowcy, pracownicy, urząd skarbowy, czy banki udzielające firmie kredytów, mogą monitorować realizację tych celów w znacznym stopniu w oparciu o przedstawiane co roku sprawozdanie finansowe. W trakcie naszej podróży przez świat finansów odkryjemy rzeczy, z których, drogi Czytelniku, prawdopodobnie nie zdawałeś sobie dotąd sprawy. Mało tego – czasem nie zdają sobie z nich sprawy nawet niektórzy księgowi!
Zanim jednak rozpoczniemy zgłębianie tego świata, naszkicujmy tło. Obecnie wiele firm zarządzanych jest przez grupę ludzi nazywaną „dyrektorami”, lecz pozostaje własnością zupełnie odrębnej grupy nazywanej akcjonariuszami lub udziałowcami. W celu ochrony interesów tych drugich, dyrektorzy są prawnie zobowiązani do sporządzania rocznego sprawozdania finansowego i przedstawiania go.
Z czego składa się sprawozdanie finansowe?
Sprawozdanie finansowe obejmuje:
- rachunek zysków i strat – ukazujący przychody, koszty i zyski lub straty w danym roku obrotowym
- bilans – przedstawiający sytuację finansową firmy, tj. wartość jej majątku (aktywów) i źródeł finansowania (pasywów)
- sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych – pokazujące, skąd w ciągu roku pozyskano środki pieniężne i na co zostały one wydane
Dokumentom tym towarzyszy informacja dodatkowa, zawierająca szczegółowe omówienie istotnych pozycji, które zostały wykazane w powyższych trzech zestawieniach.
Wymóg corocznego składania sprawozdań na potrzeby akcjonariuszy/udziałowców, z punktu widzenia rachunkowości jest problemem. Dlaczego? Gdyby dyrektorzy mieli przedstawiać wyniki po upływie okresu trwania projektu (firma jest projektem, który może trwać dowolnie długo), wówczas mogliby po prostu wyliczyć różnicę między środkami pieniężnymi wygenerowanymi z działalności prowadzonej w okresie trwania projektu oraz środkami pieniężnymi otrzymanymi od akcjonariuszy/udziałowców na początku realizacji projektu, a otrzymana suma stanowiłaby zysk należny właścicielom firmy. Pamiętajmy, że akcjonariusze/udziałowcy powierzają dyrektorom środki finansowe w celu zakupienia aktywów, które mają zostać wykorzystane do wytworzenia zysku im należnego. Jakże byłoby to proste! Jednak życie firmy podzielone jest na okresy obrachunkowe, zwykle dwunastomiesięczne, a wyniki za każdy z tych okresów muszą być przedstawione w formie sprawozdania.
Podział życia projektu na roczne okresy obrachunkowe jest źródłem problemów, których rozwiązania księgowi szukają od dziesięcioleci. Na przykład, jeśli dyrektorzy kupili maszynę, która będzie wykorzystywana przez firmę przez wiele lat, koszt tej maszyny nie może zostać wykazany jako koszt poniesiony wyłącznie w pierwszym roku działalności firmy. Jeśli maszyna będzie używana i przydatna dla firmy w kolejnych latach, należy znaleźć sposób rozłożenia tego kosztu na przyszłe okresy sprawozdawcze. Jest to potrzebne, dlatego, że w przeciwnym wypadku zysk wykazany w pierwszym roku byłby znacznie niższy niż zysk wykazany w roku 2, 3 i kolejnych.
Co wskazują obroty w sprawozdaniu finansowym?
Za pomocą sprawozdania finansowego dyrektorzy mają przekazywać pewne informacje. Na przykład, jeśli w rachunku zysków i strat wykazali obroty w kwocie 50 mln zł, czytelnicy sprawozdania finansowego zakładają, iż chcieli oni przekazać następujące treści:
- obroty te zostały wygenerowane we wskazanym roku
- kwota ta została zrealizowana w postaci środków pieniężnych lub można oczekiwać, że zostanie zrealizowana w postaci środków pieniężnych w bardzo niedługim czasie
- w ciągu roku nie miały miejsca żadne inne transakcje sprzedaży, które nie zostałyby ujęte w kwocie 50 mln zł
- kwota ta nie obejmuje niczego poza sprzedażą
Aktywa w bilansie – co nam mówią?
A oto inny przykład – jeśli w bilansie dyrektorzy wykazali budynki o wartości 10 mln zł (pozycja aktywów), wówczas przyjmuje się, że przekazują następujące informacje:
- budynki te istnieją
- są one kontrolowane przez firmę
- można się spodziewać, że wygenerują one dla firmy przyszłe korzyści ekonomiczne o wartości co najmniej 10 mln zł
- nie istnieją żadne inne budynki, które nie zostałyby ujęte w tej kwocie
W następnym artykule:
Część 2: Informacja dodatkowa – nudna lektura czy kopalnia wiedzy?
Zobacz też
Artykuły
Efektywność szkoleń w organizacji. – Jak projektować działania rozwojowe, które realnie wspierają cele biznesowe
Poznaj podejście EY Academy of Business do projektowania działań rozwojowych, które wspierają cele biznesowe organizacji i realnie przekładają się na wyniki.
Artykuły
RPP obniżyła stopy. Ropa zdrożała o 30%. Złoty osłabł. Jak to wpływa na biznes?
4 marca 2026 roku, godzina 16:00. RPP ogłasza obniżkę stopy referencyjnej do 3,75%. Rynek oddycha. Przez chwilę.
Artykuły
Excel Café – Wyślij swój problem, a my go rozwiążemy!
Masz zagwozdkę w Excelu, która od dawna spędza Ci sen z powiek?
