Świat, który stale podlega cyfryzacji i który niemal z dnia na dzień rozwija się pod względem wykorzystania nowoczesnych technologii, oferuje coraz więcej możliwości i znacząco ułatwia niektóre skomplikowane procesy czy zadania. Niestety, szybki rozwój technologii niesie za sobą również mnóstwo nowych zagrożeń, o których jeszcze kilka lat temu nawet nie myśleliśmy. Świat nowoczesnych cyfrowych rozwiązań to także świat pełen nowych możliwości dla cyberprzestępców, gotowych wykorzystać nawet najmniejsze luki w zabezpieczeniach czy chwilę nieuwagi ludzi, których potrafią skutecznie zmanipulować.

Cyfryzacja – wiele nowych możliwości i wiele nowych zagrożeń

To, że wykorzystanie nowoczesnych technologii w ostatnich latach znacząco przyspieszyło, jest oczywiste dla każdego. Jeśli nawet wcześniej nie korzystaliśmy z nowych rozwiązań na co dzień, skutecznie zmieniła to pandemia. W przypadku niektórych z nas wręcz wymusiła ona zmianę dotychczasowego sposobu pracy, nauki czy kontaktów z rodziną i znajomymi. Z tradycyjnych osobistych kontaktów szybko przeszliśmy na te prowadzone przy pomocy urządzeń elektronicznych i specjalnego oprogramowania. Ten nagły zwrot w kierunku rozwiązań cyfrowych niestety pociągnął za sobą również istotny wzrost cyberzagrożeń. Jak bardzo istotny?

W trakcie pandemii większość polskich firm wdrożyło w swojej działalności pracę zdalną. Pracownicy dostali możliwość korzystania ze służbowych laptopów z niemal każdego miejsca na świecie, łącząc się z zasobami firmy za pomocą sieci prywatnej VPN. Oczywiście spowodowało to wzrost podatności przedsiębiorstw na cyberataki. Ponad połowa firm, która wdrożyła możliwość pracy zdalnej, zanotowała co najmniej jeden incydent cyberbezpieczeństwa.

CERT Polska [1] w 2021 roku odnotował wzrost obsłużonych incydentów o 182% w porównaniu z rokiem 2020. Łącznie zarejestrował 29 483 unikalne incydenty cyberbezpieczeństwa. Sektory gospodarki, których najczęściej dotyczyły incydenty to: media, handel hurtowy i detaliczny oraz poczta i usługi kurierskie.

Szczególnie niepokojący jest alarmujący wzrost z roku na rok liczby ataków ransomware, czyli ataków, w których cyberprzestępcy wykorzystują oprogramowanie blokujące dostęp do systemu komputerowego lub uniemożliwiające odczyt zapisanych w nim danych (często poprzez techniki szyfrujące), a następnie żądają okupu za przywrócenie stanu pierwotnego. Liczba takich incydentów wzrosła o kilkanaście procent w ciągu ostatnich lat, a największy wpływ wywierają one na administrację publiczną, osoby fizyczne oraz infrastrukturę cyfrową.

Czy polskie firmy są przygotowane na tego rodzaju zagrożenia? Pod względem przygotowania na ataki cyberprzestępców polskie przedsiębiorstwa znalazły się na 24 miejscu w Europie oraz 62 na świecie [2]. Jednak cyberzagrożenia nie dotyczą jedynie firm. Co piąty Polak padł ofiarą kradzieży tożsamości poprzez między innymi kradzież hasła do konta lub skrzynki mailowej, co trzeci Polak boi się wycieków swoich danych, a ponad połowa nie wie, co w takiej sytuacji powinna zrobić. Na problemy te szczególnie narażeni są seniorzy.

Cyberataki – sprawdzone i skuteczne schematy

Żeby zacząć myśleć o tym, jak się chronić przed cyfrowymi atakami, najpierw należy się uważnie przyjrzeć temu, w jaki sposób są one przeprowadzane. Analiza danych dotyczących ataków cybernetycznych ujawnia, że skuteczne próby wykradzenia danych nie opierają się na prymitywnych metodach wycelowanych w przypadkowe osoby, ale na starannie przemyślanych i rozbudowanych scenariuszach ataków, które wykorzystują brak czujności osób będących ich celem.

Tak, to właśnie człowiek jest najsłabszym ogniwem w walce przeciwko cyberzagrożeniom. Pokazują to zarówno dane dotyczące ataków, jak również same metody, którymi posługują się cyberprzestępcy. W 2021 roku wiele z ataków opartych było na socjotechnice [3]. Przestępcy, bazując na lękach wywołanych pandemią, podszywali się pod źródła instytucji zaufania społecznego, takich jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Państwowa Inspekcja Sanitarna czy nawet organizacje charytatywne. Analiza skutecznych ataków cyberprzestępców pokazuje, że ludzie wyraźnie pozostają wciąż najsłabszym ogniwem w obronie cyberbezpieczeństwa organizacji.

Inną popularną metodą stosowaną przez internetowych oszustów jest tak zwany phishing – atak przy pomocy fałszywych stron internetowych, e-maili czy SMS-ów, którego celem jest wyłudzenie wrażliwych danych. Polacy za największe zagrożenie dla danych uważają oszustów posługujących się właśnie takimi metodami. Według danych CERT Polska [4], phishing w 2021 roku stanowił aż 76,57% wszystkich obsłużonych incydentów i miał miejsce aż w 29% polskich firm. Najczęściej obserwowanym przez CERT schematem kampanii phishingowej było wyłudzenie danych logowania do portalu Facebook. Był to trzykrotny wzrost w stosunku do 2020 roku. Popularnymi metodami phishingu są również fałszywe bramki płatności i wyłudzanie pieniędzy od sprzedających na portalach ogłoszeniowych. Co ciekawe, w drugiej połowie 2020 roku 87% wszystkich prób phishingu na świecie miało miejsce w dni robocze [5]. Nietrudno dostrzec związek z pracą zdalną, na której w tamtym czasie opierała się większość przedsiębiorstw.

Cyberprzestępcy ciągle poszukują też nowych możliwości do przeprowadzania ataków. Na przykład w ostatnich latach zaczęli wykorzystywać nowy schemat oszustw dotyczących fałszywych inwestycji w kryptowaluty. Ataki te przybierają formę stron internetowych oferujących fałszywe inwestycje oraz prób kontaktów telefonicznych z informacją o rzekomo zainwestowanych wcześniej środkach. Jeszcze jednym sposobem na przeprowadzenie cyberataku jest wykorzystanie różnego rodzaju wirusów i złośliwego oprogramowania, które wyrządzają szkodę na zainfekowanym komputerze.

Jak wypadają firmy w walce z cybernetycznymi zagrożeniami? Jak wynika z danych, jedynie co czwarte przedsiębiorstwo symuluje i realizuje scenariusze ćwiczeń związanych z cyberdefensywą, a u większości strategia obrony przed cyberatakami opiera się na reagowaniu dopiero w momencie wykrycia incydentu.

Skuteczna obrona przed cyberzagrożeniami

Wszystkie wyżej omówione dane pozwalają wyraźnie dostrzec skalę problemu cyfrowych zagrożeń. Dane te pomagają również poznać najczęściej wykorzystywane metody ataków, a także wskazują najsłabsze ogniwo w obronie przed nimi – ludzi. A więc jeśli to ludzie stanowią filar bezpieczeństwa cybernetycznego, to właśnie na nich należy skoncentrować swoje wysiłki, aby z powodzeniem chronić się przed cyberzagrożeniami.

Szacuje się, że nawet 90% cyfrowych incydentów spowodowanych jest błędami ludzkimi lub brakiem edukacji.

Zdaniem naszych ekspertów to właśnie efektywna edukacja jest jednym ze środków na obronę przed niebezpieczeństwami w sieci. W tym celu eksperci EY stworzyli cykl szkoleń, które w odpowiedni sposób przygotują pracowników Twojej firmy do współczesnych zagrożeń, a także pomogą zespołowi odpowiadającemu za bezpieczeństwo w Twojej firmie zapobiegać oraz efektywnie reagować na incydenty.

Zapoznaj się z naszą ofertą szkoleń dostępnych w ramach EY IT & Cyber Academy.

Potrzebujesz oferty dopasowanej do potrzeb Twojej firmy? Skontaktuj się z nami.

Sabina Sikorska-Suwała

Ekspert ds. szkoleń z obszaru IT oraz Cybersecurity

Sabina.Sikorska-Suwala@pl.ey.com

+48 572 002 720

[1] Statystyki obsługi incydentów w 2021 r. | CERT Polska

[2] Poland drops in the ranking of cybersecurity (ictmarketexperts.com)

[3] Cyfrowa_Polska-Raport_Cyberzagrozenia2021.pdf (cyfrowapolska.org)

[4] Statystyki obsługi incydentów w 2021 r. | CERT Polska

[5] Spear phishing attacks by day 2020 | Statista