Firmy produkcyjne stoją dziś przed podwójnym wyzwaniem – muszą być coraz bardziej efektywne operacyjnie, ale także działać w sposób bardziej zrównoważony niż to było dotychczas. Z pomocą przychodzi połączenie koncepcji Lean ze sztuczną inteligencją AI. Choć na pierwszy rzut oka AI i Lean mogą wydawać się różne, mają wiele wspólnego jak choćby eliminacja strat, poprawa przepływu i wspieranie szybszego podejmowania decyzji. Badania z ostatnich 2 lat (m.in. Amin i inni, 2024; Faisal i inni, 2025) pokazują, że AI może znacząco wzmocnić koncepcję Lean, działając jako katalizator transformacji operacyjnej. W praktyce AI wspiera Lean w pięciu kluczowych obszarach:
- utrzymaniu predykcyjnym i działaniach Utrzymania Ruchu,
- prognozowaniu popytu,
- harmonogramowaniu produkcji,
- zarządzaniu energią w przedsiębiorstwach,
- podejmowaniu decyzji procesowych poprzez szybkie analizy danych.
Dzięki analizie danych z maszyn przy pomocy AI możliwe staje się bardziej precyzyjne przewidywanie awarii, zanim do nich dojdzie. System wspierany przez AI rekomenduje i pomaga lepiej dopasować produkcję do realnych potrzeb klienta. Takie zastosowania AI zwiększają efektywność i elastyczność operacyjną, bez rezygnacji z usprawniania procesów Kaizen.
Głównym wyzwaniem, przed którym stoją dziś przedsiębiorstwa, jest integracją AI z Lean, gdyż dopasowanie AI do koncepcji Lean to nie tylko kwestie technologii. To przede wszystkim wyzwania organizacyjne i kulturowe w przedsiębiorstwach. Co więcej – nadmiar danych i nieprzemyślana automatyzacja mogą same stać się nową formą marnotrawstwa, zwaną „cyfrową mudą”. Wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami to przede wszystkim:
- jakość danych (często niska) lub ich brak do analizy przez AI,
- niska interoperacyjność systemów – systemy informatyczne lub technologiczne nie potrafią skutecznie współpracować i łatwo wymieniać danych, komunikować ani współdziałać bez potrzeby dodatkowych konwersji, integracji czy ręcznych interwencji pracowników,
- niedostateczne kompetencje „cyfrowe” pracowników – pracownicy nie posiadają wystarczających umiejętności potrzebnych do efektywnego korzystania z technologii cyfrowych w pracy, co może wpływać na ich efektywność,
- obawy i opór pracowników na różnych szczeblach przed automatyzacją procesów oraz potencjalną utratą pracy.
Czynniki te mogą poważnie utrudnić integrację sztucznej inteligencji AI z koncepcją Lean i samą transformacją przedsiębiorstw. Dlatego przedsiębiorstwa będę potrzebowały prostych i zrozumiałych modeli działania. W odpowiedzi na te wyzwania powstał model „5Z”, czyli pięć kroków, które pomagają przedsiębiorstwom wdrażać AI zgodnie z wartościami Lean:
- Zbieraj – dane z procesów (czujniki, ERP, IoT),
- Zdiagnozuj – straty i odchylenia z pomocą AI,
- Zaproponuj – zmiany i rekomendacje AI,
- Zautomatyzuj – działania przez robotyzację lub algorytmy,
- Zoptymalizuj – ucz się z danych i doskonal proces.
Model ten nie tylko pozwala przedsiębiorstwom łączyć sztuczną inteligencję AI z koncepcją Lean, ale też pomaga znaleźć prawidłową „drogę” w transformacji cyfrowej. AI nie zastępuje ludzi, ale wspiera ich w codziennych działaniach operacyjnych, przyspieszając analizę danych i poprawiając efektywność pracowników. Pracownicy stają się użytkownikami danych, które wykorzystują do codziennie podejmowanych działań, a liderzy to „cyfrowymi przewodnicy zmian” jak opisano w literaturze naukowej.
Podsumowując, sztuczna inteligencja AI może znacząco wzmocnić koncepcję Lean w przedsiębiorstwach, ale tylko pod warunkiem świadomej i kontekstowej integracji. To nie rewolucja, ale ewolucyjne podejście do efektywności operacyjnej w erze cyfrowej, gdzie dane wspierają ludzi w codziennej pracy, a technologia pozwala rozwijać kulturę Ciągłego doskonalenia.
Zainteresował Cię ten temat? Sprawdź również szkolenia z obszaru Lean Management i szkoleń dla produkcji.
Masz pytania? Skontaktuj się z:
Karina Rogalska | +48 572 002 706 | karina.rogalska@pl.ey.com