Czy omawiając światowe i polskie trendy rynku pracy ten artykuł rozpocznie się i zakończy tematyką związaną z AI? Być może. Czy zagadnieniom związanym z AI będzie poświęcona większość tego artykułu? Z pewnością.

Od kilku już lat AI jest odmieniany przez wszystkie przypadki, jednak to właśnie teraz AI wchodzi do mainstreamu i większość z nas zacznie to realnie odczuwać. AI to już nie tylko kasy samoobsługowe, przepis na szarlotkę od ChataGPT czy poprawa napisanych treści, ale również autonomiczne taksówki, bezobsługowość obsługi (korzystaliście już z samoobsługowych wypożyczalni samochodów?) czy przyspieszenie usług i badań medycznych (jak np. rozpoznawanie wrodzonych wad serca w życiu płodowym). Świat technologii sztucznej inteligencji przyspiesza, a rytm tych zmian z pewnością intensyfikują kolejne wydarzenia, jak ostatnie wprowadzenie na rynek chińskiej technologii DeepSeek, która z marszu stała się poważną konkurencją dla wiodącego do tej pory prym ChataGPT. Kto jeszcze o tych narzędziach nie słyszał, warto, żeby poczytał, a najlepiej – zaczął je stosować, choćby w codziennym życiu.

Popatrzmy na dane. Raport ^[1]Future of Jobs ze Stycznia 2025 wydany przez World Economic Forum podaje, że do 2030 roku ludzie będą wykonywać już tylko 33% zadań w pracy, pozostałe będą zautomatyzowane. Światowe Forum Ekonomiczne przewiduje, że tylko 5% miejsc pracy pozostanie niezmienionych do tego czasu. McKinsey z kolei wskazuje, że do 2030 roku agenci AI będą w stanie zastąpić 70% pracy biurowej i tym samym dodadzą $7T (tak, trylionów!) do globalnej gospodarki^[2]. A jak wyglądają dane z Polski? Polski Instytut Ekonomiczny raportuje^[3], że 3,68 mln osób jest narażonych zawodowo na zastąpienie przez AI. W tej grupie wymieniani są głównie finansiści, prawnicy, programiści, urzędnicy państwowi, specjaliści ds. administracji. Z drugiej strony, najmniej narażone na utratę zatrudnienia są grupy zawodowe, których praca to głównie zadania fizyczne bądź proste zadania związane z np. obsługą maszyn, czy sprzątaniem. Wskazywany 2030 rok jest bliżej niż się nam wydaje, i jeśli zmiany przyjdą w prognozowanym tempie, pewne jest jedno – AI powinniśmy używać od już. Polska, ale i UE zdają się jeszcze przyglądać nadchodzącym zmianom i toczą debatę nt. m.in. regulacji prawnych, podczas gdy między USA a Chinami technologiczny wyścig rozpoczął się na dobre. Tymczasem kolejne dane z polskiego podwórka pokazują, że aktualnie 18% ogółu Polaków używa narzędzi AI, z czego – 27% Polaków aktywnych zawodowo, ale jedynie 10% robi to codziennie^[4]. 4 na 10 Polaków deklaruje swoje obawy związane z obszarem AI, a sami twórcy AI wyrażają swój niepokój związany z tą technologią. Niepokoje obejmują w szczególności tzw. agentów AI, czyli systemy komputerowe korzystające ze sztucznej inteligencji do podejmowania samodzielnych decyzji. Czy zatem jest się czego bać? Jak to zwykle bywa z ludzką psychiką – najbardziej obawiamy się tego, czego nie znamy. Tak jest zapewne i w tym przypadku. Korzystanie z narzędzi AI jest najlepszym sposobem, by temat oswoić. A następnie – by zacząć z tymi narzędziami pracować na co dzień. Druga kwestia to odpowiednie zabezpieczenie dla systemów sztucznej inteligencji, ale to już jest jedno z wyzwań dla biznesu, w szczególności cybersecurity i obszaru prawnego. Pewne jest bowiem jedno – nie zatrzymamy tego technologicznego kierunku, w którym zmierza świat i najlepsze co możemy zrobić to zacząć w nim żyć.

Microsoft Work Trend Index 2024 mówi o tym^[5], że ponad połowa (53%) liderów biznesowych nie zatrudniłaby już osoby bez umiejętności AI, a 55% z nich woli zatrudnić mniej doświadczonego kandydata z umiejętnościami AI niż bardziej doświadczonego bez tych kompetencji. Zmienia się zatem obszar najbardziej pożądanych kompetencji na rynku. To już nie tylko komunikacja, umiejętności analityczne, projektowe czy technologiczne, ale również umiejętność korzystania z AI w swojej pracy. Jest to wyraźny sygnał dla pracowników i kandydatów, by zacząć uczyć się tych narzędzi. To także sygnał dla firm do tworzenia i uczestnictwa w szkoleniach z wykorzystania sztucznej inteligencji. To również bardzo mocny znak, by wprowadzić te umiejętności do procesów rekrutacyjnych i nauczyć się jak je prawidłowo weryfikować. Dla pracowników z obszaru IT, jak i osób aspirujących do wejścia w tę część rynku pracy, to również wyraźna wskazówka, by kierować swoją ekspertyzę w tę stronę. Będzie miało to duże znaczenie szczególnie dla osób, które dopiero wchodzą bądź wejdą na ten rynek pracy, gdyż to właśnie stanowiska zw. z AI będą jednymi z niewielu, gdzie chętnie akceptowani będą również juniorzy (podczas gdy rynek IT przyjmuje stażystów i juniorów coraz mniej chętnie i jest to również wyraźny trend od kilku lat^[6]). W Q4 2024 oferty pracy związane z AI to 4,52% ze wszystkich ofert pracy na polskim rynku IT^[7]. Prognozowane są tu wzrosty, być może podobne nawet do tych z obszaru cybersecurity, gdzie w Q4 2024 odnotowano wzrost liczby ofert pracy o 39% w stosunku do tego samego okresu w roku 2023 (jest to obszar największego wzrostu)^[8]. Sztuczna inteligencja z pewnością postawi wyzwania również przed tą branżą, więc jeśli ktoś waha się, w którą stronę skierować się technologicznie, to te dwa obszary są dobrą odpowiedzią. Rynek pokazuje również, że rośnie zapotrzebowanie na liderów i kompetencje zarządcze. Osoby, które osiągają cele biznesowe i zespołowe, odnajdują się w coraz bardziej stechnologizowanym otoczeniu oraz potarfią kierować zespołami rozproszonymi – pracującymi hybrydowo bądź w pełni zdalnie, w różnych częściach Polski i świata – są i będą coraz mocniej poszukiwane. Jak podaje inhir^[9]e.io – końcówka roku 2024 to większa o 33% w stosunku do końca roku 2023 ilość ofert w obszarze managementu.

Co jest ważne w tej nowej, coraz bardziej technologicznej rzeczywistości, będąc zarazem wyzwaniem, szczególnie dla firm stojących przed zmianami swoich procesów, uwzględniając w nich sztuczną inteligencję? Wydaje się, że po prostu (albo aż) – racjonalizm, który nie pozwoli wylać dziecka z kąpielą. Obecność narzędzi AI nie oznacza, że mamy nią zastąpić wszystkie działania i procesy. Co więcej – nie powinniśmy. Badania pokazują^[10], że m.in. np. kandydaci uczestniczący w rekrutacjach zrezygnowaliby z udziału w rekrutacji, gdyby się okazało, że proces ten jest praktycznie w całości zautomatyzowany. Kontakt z drugim człowiekiem jest i pozostanie niezastąpiony. Rolą firm i instytucji będzie ustalenie strategicznych rozgraniczeń – tego, co zastępujemy bądź optymalizujemy dzięki sztucznej technologii i tych obszarów, które mają być pozostawione w rękach ludzkich.

Jakie jeszcze trendy, poza AI, pokazuje rynek pracy? Umocnienie pracy hybrydowej. Co jakiś czas słyszymy o wielkich powrotach firm do biur, szczególnie tych najbardziej spektakularnych – mających miejsce w USA. W tym miesiącu (Luty 2025) taki powrót ogłosił DELL, co jest kolejną próbą powrotu do biura w tej firmie. Również sam Prezydent Stanów Zjednoczonych nakazał pracownikom federalnym powrót do biur, czym wywołał opór 77% społeczeństwa, którzy wspierają prawo do elastycznej formy pracy. Można się spodziewać, że decyzja Prezydenta Trumpa pozostanie w mocy, i zachęci do podobnych powrotów podmioty biznesowe. Ale czy należy spodziewać się hucznego come backu większości firm do biur? Nie wydaje się to być oczywiste. Dane z USA z 2024 roku pokazują wręcz wzrost pracy hybrydowej w porównaniu z rokiem poprzednim^[11]. Sytuacja w Polsce wygląda podobnie. Konkretne wyniki lekko różnią się w zależności od badania i raportu, ale nie zmienia to faktu, że większość firm w Polsce pracuje hybrydowo. Wyniki badania EY z 2024 pokazują^[12], że aż 88% firm, które wdrożyło pracę zdalną w trakcie pandemii COVID-19, wybrało następnie model hybrydowy. Najczęściej (46%) pracownicy są do niej zobligowani przez przynajmniej trzy dni w tygodniu. Z kolei inne badanie^[13] podaje, że w 2024 r. 96% badanych firm deklarowało działanie w modelu hybrydowym, a 67% z nich nie zamierza wprowadzać zmian w przyjętym sposobie działania. O ile nie pracujemy zatem przy zadaniach, dla których praca zdalna nie jest możliwa, pracujemy i będziemy pracować w większości hybrydowo.

Praca hybrydowa jest z kolei związana z kolejną obserwacją rynku pracy, a mianowicie – wzrostem znaczenia wpływu pracy na nasze życie prywatne oraz istoty zdrowia psychicznego. Elastyczność hybrydowego modelu pracy to jedynie jeden z niewielu czynników wpływających na work-life balance. InterviewMe.pl podaje^[14], że dobre samopoczucie i zdrowie psychiczne jest priorytetem dla 33% badanych. Najbardziej pożądany benefit pracowniczy to obecnie czas – więcej czasu prywatnego, dodatkowe wolne piątki, w niektórych firmach funkcjonują tzw. “power-up weekends”, które są atrakcyjniejsze dla potencjalnych pracowników niż opieka medyczna czy dofinansowanie do karty sportowej^[15]. Wejście na rynek pracy pokolenia Z będzie kolejnym czynnikiem zmian w tym kierunku, o ile nie zahamuje ich sytuacja gospodarcza.

Mówiąc o najmłodszym pokoleniu pracowników, nie sposób nie wspomnieć o kolejnej właściwości rynku pracy – starzeniu się społeczeństw, w tym alarmujących danych z polskiego podwórka. Do 2035 r. polski rynek pracy może się zmniejszyć o 2,1 mln osób, co stanowi spadek o 12,6% w porównaniu do obecnego poziomu zatrudnienia^[16]. Proces starzenia się polskiego społeczeństwa postępuje szybciej niż w innych krajach UE, co powoduje większe wyzwania w zapełnianiu luk kadrowych w polskiej gospodarce. Największe problemy z dostępnością pracowników będą miały takie sektory jak edukacja, ochrona zdrowia, transport, budownictwo i przemysł. W rezultacie prognozuje się spadek PKB o 6–8% w porównaniu ze scenariuszem, w którym dostępność siły roboczej pozostałaby na stałym poziomie. Rozwiązania? Aktywizacja biernych osób na rynku pracy, wprowadzenie zmian umożliwiających szybszy powrót pracownic z urlopu macierzyńskiego pozwalających łączyć pracę (choćby na część etatu) z opieką nad dzieckiem, ale również aktywizacja osób niepełnosprawnych (34% osób z niepełnosprawnością w Polsce ma zatrudnienie, średnia unijna – 55%^[17]). Zatrudnienie migrantów, automatyzacja i robotyzacja są kolejnymi czynnikami przeciwdziałającymi brakom w prognozowanym zatrudnieniu. W Polsce na 10 tys. pracowników sektora przetwórstwa przemysłowego w Polsce przypada niespełna 55 robotów, tymczasem np. w Czechach i Słowacji około trzy razy więcej, a w Niemczech i Szwecji pięć-sześć razy więcej^[18].

Czy wspominałam na początku tego artykułu o tym, że artykuł zacznie się od AI i na AI zakończy? Być może. Zobaczymy co przyniesie przyszłość, pewne jest jedno – za 10-15 lat rynek pracy będzie wyglądał zupełnie inaczej, niż wygląda dzisiaj. Co wcale nie musi oznaczać, że to dla nas zła wiadomość. Z pewnością będzie to świat, w którym elastyczność, znajomość technologii opartych na AI ale i inwestycja w te umiejętności, które z kolei nie będą do zastąpienia przez sztuczną inteligencję, będą odgrywały pierwszoplanową rolę.

^[1] Raport – Future of Jobs – World Economic Forum, Styczeń 2025

^[2] Za: https://x.com/FinansowyUmysl/status/1869623950491447480?mx=2

^[3] Raport PIE – AI na polskim rynku pracy”, Październik 2024

^[4] Raport z badania Future Mind – Jak AI zmienia codzienność Polaków? Sztuczna inteligencja w pracy i życiu osobistym, Grudzień 2024

^[5] Raport – Microsoft Work Trend Index, Maj 2024

^[6] Raport – Rynek pracy IT w Polsce w 20204 roku, NoFluffJobs & RTB House, Październik 2024

^[7] Raport – IT Market Snapshot Q4 2024, inhire.io, Styczeń 2025

^[8] Tamże.

^[9] Tamże.

^[10]  Za: HR Work Break podcast, Sierpień 2024 oraz za: HR Disrupted podcast, Lucy Adams, Grudzień 2024

^[11] Za: https://www.forbes.com/sites/bryanrobinson/2024/09/26/hybrid-and-remote-work-still-on-the-rise-despite-misconceptions-study-shows

^[12] Badanie – Praca zdalna po polsku, EY, Marzec 2024

^[13] Raport – Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Październik 2024

^[14] Raport – Trendy na rynku pracy 2024, InterviewMe, 2024

^[15] Konferencja Pulsu Biznesu – Wynagrodzenia i Benefity 2025 (28-29 Stycznia 2025, Warszawa)

^[16] Raport- Konsekwencje zmian demograficznych dla podaży pracy w Polsce, Polski Instytut Ekonomiczny, Październik 2024

^[17] Tamże.

^[18] Tamże.